Iranian Journal of hand woven carpet

fa مطالعه تطبیقی قالیچه محرابی اثر زاره پنیامین و قالیچه محرابی محفوظ در موزه توپقاپی با توجه به گفتمان رایج در قرن16ه.ق و 19م در ایران و ترکیه A comparative study of the text inside the Mihrabi rug by Zareh Penyamin and Topkapi Palace Museum according to the existing discourse in the 16th and 19th جامعه شناسی فرش علمی - پژوهشي Research در کشور ترکیه، شهر هِرِکه در اواخر قرن 19 میلادی قالیچههایی موسوم به محرابی رواج مییابند که ملهم از قالیچههای دوره صفویِ موجود در موزه توپقاپی هستند. در هرکه این قالیچهها در کارگاههای سلطنتی با تغییراتی در متن کلامی و دیداری در مقیاس وسیع تکثیر مییابد. از جمله قالیچههایی که بهنظر میرسد از نظر شکل ظاهری تأثیر بسیاری بر قالیچههای این دوره گذاشته، قالیچهای است از دوره صفوی، که در موزه توپقاپی نگهداری میشود. این قالیچه با تغییرات مختصری در متن دیداری و کلامی در هِرِکه بسیار بازتولید میشود. نمونهای از این بازتولید قالیچهای است که «زاره پنیامین» طراحی کرده است. در متن کلامیِ قالیچهی «زاره»، کلام فارسی جایگاه ویژهای دارد و همچنین قالیچهی موجود دارای امضای هنرمند است؛ در حالیکه متن کلامی قالیچه دوره صفوی به عربی و فاقد امضاست. از آنجا که این قالیچهها در دو فرهنگ و زمان متفاوت بافته شدهاند حال سوال این است: گفتمان غالب در جامعه چه نقشی در تغییرات نشانههای کلامی و دیداریِ قالیچه بازتولید شده از قالیچه محفوظ در موزه توپقاپی داشته است؟ برای رسیدن به پاسخی مناسب به روش توصیفی-تطبیقی، قالیچههای مذکور در هر دو دوره با یکدیگر تطبیق داده شده و گفتمان غالب در هر دو دوره بررسی شد. از مقایسه موجود این نتیجه حاصل گشت که قالیچه دوره صفوی بیانگر اندیشه عارفانه آن دوران است؛ در حالیکه اعمال تغییرات جزئی در قالیچه و بازتولید آن توسط زاره، به قالیچه نه بهعنوان دستبافتهای جهت سلوک و عبادت، بلکه بهعنوان کالایی برای بیان اندیشههای اومانیستی، ملیگرایی و بازنمایی دوران طلایی امپراتوری عثمانی توجه شده است.   IIn the country of Turkey, in the city of Hereke, at the end of the 19th century, rugs known as Mihrabi became popular, which were inspired by the rugs of the Safavid era and kept in the Topkapi Palace Museum. In these rugs, which are reproduced in royal workshops on a large scale, some changes have been made in the verbal text and incorporated visual elements. Among the rugs that seem to have had a great impact on the rugs of this period in terms of appearance, there is a rug from the Safavid era that is kept in the Topkapi Palace Museum. This rug has been reproduced in large numbers in Herke with slight changes in the verbal text and its visual elements. An example of this reproduction is the rug designed by "Zare". In the verbal text of the "Zare" rug, Persian words have a special place; also, the existing rug has a signature. Meanwhile the verbal text of the Safavid rug is in Arabic and has no signature. Since these rugs were woven in two different cultures and times, the question is: What role did the dominant discourse in the society play in the changes made in the verbal texts and visual signs in the reproduction of the rug kept in Topkapi Palace Museum? In order to achieve a suitable answer using the analytical-comparative method, the mentioned rugs were compared with each other in both periods and the dominant discourse was examined. According to the comparison, it was concluded that the rug of the Safavid era expressed the mystical thought of that period. Meanwhile, in its reproduction by "Zare "and its minor changes, attention has been paid more to the rug not as a handwoven product for conduct and worship, but as a product to express humanist and nationalistic ideas and to represent the golden age of the Ottoman Empire.   قالیچه‌های محرابی,دروه صفوی,زاره پنیامین,هِرِکه,موزه توپقاپی Mihrabi rug,Safavid era,Zareh Penyamin,Hereke,Topkapi Palace Museum 149 168 http://goljaam.icsa.ir/browse.php?a_code=A-10-408-5&slc_lang=fa&sid=1 Sahel erfanmanesh ساحل عرفان منش erfanr_61@arts.usb.ac.ir 10031947532846003378 10031947532846003378 Yes university of Sistan & Baluchestan دانشگاه سیستان و بلوچستان