fa بررسی ویژگی‌های نقش‌پردازی، رنگ‌آمیزی و بافتار قالی-خورجین‌های عرب جَبّاره فارس طرح و نقشه علمی - پژوهشي Research <div style="text-align: justify;">ایل عرب فارس که زیر‌مجموعۀ اتحادیۀ خمسه به‌شمار می‌رود، سنت فرش‌بافی بسیار کهنی دارد. طایفه‌های بافندۀ این ایل که همگی در زیر‌مجموعۀ عرب‌های جَبّاره قرار می‌گیرند، فرهنگ فرش‌بافی فارس باستان را در صدر اسلام فراگرفته و در طول سده‌ها به شیوۀ خویش در آن تحول و دگرگونی ایجاد کرده‌اند. به اقتضای معیشت شبانی و کوچ‌روی، بافت برخی دست‌بافت‌های محفظه‌ای نیز به سنت بافندگی این مردمان راه یافته است. قالی-خورجین رایج‌ترین و مهمترین بافتۀ محفظه‌ای ایل عرب است. این‌گونه دست‌بافت‌ها پرز‌دار و گره‌بافته و از جنس قالی هستند و در دو‌لنگه یا تک‌لنگه و به‌صورت چهارگوش برای حمل بار بافته می‌شوند. هدف این مقاله مطالعۀ ویژگی‌های نقش‌پردازی، رنگ‌آمیزی و بافتار قالی-خورجین‌های ایل عرب فارس بوده است. روش تحقیق به شیوۀ توصیفی-تحلیلی بوده و گردآوری اطلاعات به‌صورت ترکیبی، کتابخانه‌ای و پژوهش میدانی به سرانجام رسیده است. نتایج این پژوهش آشکار ساخت که اسلوب بافت غالب این دست‌بافت‌ها گرۀ متقارن شمارۀ ۳، پودهای دوگانه و شیرازۀ چند‌رنگ است. از طرفی شیوۀ رنگ‌آمیزی تیره اندر تیره که سنت ایل عرب به‌حساب می‌آید در قالی-خورجین‌ها نیز بیش و کم به‌کار رفته است. شیوۀ نقش‌پردازی این بافته‌ها در دو گروه جای می‌گیرد. گروه اول که در آنها اساس نقشه بر نقش‌مایه‌های ریز و درشتی استوار شده که به شیوۀ منظم (شبه‌منظم) یا نامنظم در کنار هم یک طرح را تشکیل داده و شامل دو نقش مرغ و درخت و تمام‌مرغی می‌شود. در مقابل، گروه دوم که در آنها یک نقش کلی و اغلب منتظم بر فضای طراحی حاکم بوده و نقش‌مایه‌ها بر اساس آن چیده می‌شود و پذیرای نقش‌های شهری‌بافت فارس و دیگر مناطق شده است. بافندگان عرب طرح‌هایی مانند چهار‌ماهی، گل سوری، بته‌ای، بازو‌بندی و محرمات را به شیوۀ خویش ایلیاتی کرده و در قالی-خورجین‌ها به‌کار بسته‌اند.</div> <div style="text-align: justify;">Arab tribe in Fars,which is a branch of Khamse :::::union:::::,enjoys ancient carpet-weaving tradition. All weavers of this tribe belong to Arab Jabbare :::::union:::::. It haslearnt Fars tradition of carpet-weaving sinceadoption of Islam by Iran and has transformed it accordingly. Because of the pastoral and nomadic life, some kinds of bag weavings have been woven by them. Carpetbag is the most important and current crafts of Arab tribe. This kind of weaving is the same as carpet and it is made in one or two leaves in square form for carrying loads. This paper tries to study the features of color, motifs and texture of carpetbags of Arab Jabbare in Fars. The research method is descriptive-analytical one and data collection is conducted in a combined way by desk study and fieldwork research. The findings show that weaving method consists of symmetrical knot number 3, twofold woof and colorful binding. Also dyeing method is &ldquo;dark in the dark&rdquo; which is the tradition of this Arab tribe and is used more or less in carpetbags. The motifsare divided into two groups: the first group which is based on small or large motifs organized to form a regular or irregular patternscontaining two birds, tree or all birds&rsquo; motifs. The second group contains a general pattern - often a regular one &ndash;where all other motifs are arranged in that framework and contains urban motifs of Fars and other regions. Arab weavers have also used patterns like Four-Fishes, Soori Flower, Bush, Bracelet pattern and Moharamat in their special tribal method for these carpetbags.</div> قالی-خورجین, عرب جَبّاره, اتحادیۀ خمسه, فارس Carpetbag, Arab Jabbare, Khamse :::union:::, Fars 27 54 http://goljaam.icsa.ir/browse.php?a_code=A-10-700-1&slc_lang=fa&sid=1 Aliasghar Shirazi علی اصغر شیرازی 10031947532846001642 10031947532846001642 Yes Faculty Member for School of Arts, Shahed University دانشگاه شاهد hesam keshavarz حسام کشاورز 10031947532846001643 10031947532846001643 No School of Arts, University of Tarbiat Modarres دانشگاه تربیت مدرس Habibollah Ayatollahi حبیب اله آیت اللهی 10031947532846001644 10031947532846001644 No Faculty Member for School of Arts, Shahed University دانشگاه شاهد