fa الگوهای هندسی در فرش صفوی طرح و نقشه علمی - پژوهشي Research <div style="text-align: justify;">این مقاله به بررسی تناسبات هندسی پنج نمونه از شاخص‌ترین طرح‌های فرش صفوی، به‌عنوان یکی از مهم‌ترین سبک‌های هنر فرش در ایران می‌پردازد. فرایند بررسی شامل استفاده از روش‌های هندسی انتقال اندازه‌ها و جستجوی یافتن سنجه (مدول) مبنا برای تشخیص تناسب در فرش با هدف تعیین و مقایسه اندازه سنجه‌ها نسبت به یکدیگر بوده است. سپس یافته‌های حاضر با تحقیقات و تناسبات هندسی مرجع در هندسه ایرانی مقایسه شده است. در نهایت با هدف تعیین منشأ این نظام تناسبات، نتایج بررسی حاضر با تناسبات خاص موجود در هنرهای تزیینی دوره‌های تیموری، ایلخانی و سلجوقی که بر اساس نظریات محققان دارای تناسبات خاص و ویژه هستند، مقایسه شده است. نتیجه بررسی نشان می‌دهد فرش‌ها از تناسبی هندسی در کلیت خود برخوردار هستند. این تناسب ویژه شامل نسبت‌های مشخصی است که بین نقوش و ابعاد فرش و به‌طور کلی در تناسبات کل و جزء برقرار است.</div> <div style="text-align: justify;">This article aims at studying the geometrical proportions of five types of most outstanding designs of Safavid carpets as one of the most important styles in carpet art of Iran. This research has been conducted using geometric methods of translation of measures and finding the basic module for identifying the proportions in carpets for to determination and comparison of modules with each other. Then the findings of the research have been compared with reference geometrical proportions of the Iranian geometry. Ultimately, the findings of this paper have been compared with special proportions present in decorative arts of the Timurids, Ilkhanid, and Seljuk periods, which possess special and specific proportions according to researchers, in order for determining the origin of this system of proportions. The results indicate that the carpets have general geometrical proportions. Such proportions include certain proportions between the pattern and dimensions of carpets.</div> فرش صفوی, هندسه فرش, هنر هندسی, هندسه ایرانی Safavid Carpet, Geometry of Carpet, Geometrical Art, Iranian Geometry 11 24 http://goljaam.icsa.ir/browse.php?a_code=A-10-588-1&slc_lang=fa&sid=1 Maryam Kamyar مریم کامیار 1003194753284600970 1003194753284600970 Yes Tarbiat Modares University دانشگاه تربیت مدرس Habib-o-llah Ayatollahi حبیب اله آیت اللهی 1003194753284600971 1003194753284600971 No Faculty Member for Shahed University دانشگاه شاهد Mahmoud Tavoosi محمود طاووسی 1003194753284600972 1003194753284600972 No Faculty Member for Tarbiat Modares University دانشگاه تربیت مدرس