fa قالیچه به‌مثابه شمایل تحلیل شمایل‌شناسانه قالیچه تصویری حضرت مریم(س) و حضرت مسیح (ع) طرح و نقشه علمی - پژوهشي Research <div style="text-align: justify;">روی آوردن هنر قالی‌بافی ایران به بافتن تصویر در دوران قاجار، چه از لحاظ شکل و چه از لحاظ مفهوم تحولی اساسی در این هنر ایجاد کرد. این قالیچه‌های تصویری، دیگر برای مفروش کردن زمین پدید نمی‌آمد، بلکه هدف از بافتن آنها استفاده دیداری بود؛ درست همانند یک تصویر. این تصاویر قاموسی هستند از فرهنگ دوران، کاملاً تنیده در زندگی، فرهنگ و اعتقادات مردمان جامعه، که برای فهم عمیق‌تر وجوه همچنان نا‌مکشوف این فرهنگ و جهان‌بینی آن به کار می‌آیند. این مقاله با هدف شناخت و یافتن معانی یکی از این قالیچه‌ها، قالیچه تصویری مریم(س) و مسیح(ع) را مورد تجزیه و تحلیل و بررسی قرار داده و با استفاده از روش شمایل‌شناسی اروین پانوفسکی لایه‌های معنایی این اثر را وا می‌‌کاود. و از این رهگذر به این نتیجه می‌‌رسد که این قالیچه کارکردی شمایلی دارد و در بر‌آوردن اهداف &laquo;تعلیمی&raquo; و &laquo;یادمانی&raquo; خود، آموزه‌ها و تعالیم دین اسلام، روایات قرآن کریم، ادبیات عرفانی و هنر ایران را در نظر دارد. همچنین در پایان، این نوشتار در جست‌وجوی کشف معانی عمیق این شمایل، نهفته در لایه‌های زیرین معنایی، و همچنین یافتن &laquo;خواست هنری&raquo; خلق این تصویر و دلایل فرهنگی بافته‌شدن این قالیچه در دوران قاجار، به اهدافی نذر‌گونه برای برآورده شدن حاجاتی مبنی بر داشتن فرزند و مبتنی بر عقاید عامه در مورد قدرت اعجاز‌آمیز شمایل می‌رسد.</div> <div style="text-align: justify;">A new trend of weaving pictures in Qajar era is considered to be a revolution in the art of carpet-weaving whether from viewpoint of form or concept. These pictorial rugs were intended to be spread on the floor no more, but they were woven for visual satisfaction, exactly as pictures. These pictures are like an encyclopedia of the cultural life of that era, which covers beliefs, culture and life of the people and can be employed for discovering unknown aspects of their culture and outlook. This paper has amid to understand and find the meaning of one of these rugs, namely &quot;Mary and Jesus Christ&quot; by analyzing it using Erwin Panofsky&#39;s iconographic method for finding different meaning layers. The paper concludes that the above-mentioned rug has the function of an icon and for fulfilling its &quot;monumental&quot; and &quot;didactic&quot; objectives makes use of Islam doctrine, Qoran&#39;s verses and Iranian mystical art and literature. At the end, in search of deep and concealed meanings of this icon hidden beneath its different meaning layers and for finding its &quot;artistic desire&quot; and cultural reasons for its creation, this article shows the votive objective of this rug as a means of obtaining offspring and conforms the public&#39;s belief in miraculous power of the icon.</div> قالیچه‌های تصویری, شمایل, خوانش شمایل‌شناسانه, دوره قاجار Pictorial rugs, icon, iconographic reading, Qajar Dynasty 91 106 http://goljaam.icsa.ir/browse.php?a_code=A-10-624-3&slc_lang=fa&sid=1 Mehdi Keshavarz Afshar مهدی کشاورزافشار 1003194753284600929 1003194753284600929 Yes Tarbiat Modaress University دانشگاه تربیت مدرس Samad Samanian صمد سامانیان 1003194753284600930 1003194753284600930 No Member of Academic Staff, University of Arts دانشگاه هنر تهران