fa گفتمان باغ در فرش صفوی طرح و نقشه علمی - پژوهشي Research <p dir="RTL" style="text-align: justify;">باغ، فارغ از شکل معمارانۀ آن، یکی از مفاهیم کلیدی در تاریخ هنر ایران از دوران باستان تا عصر اسلامی به شمار می‌آید؛ به‌گونه‌ای که در شکل‌دهی به فرم، مضمون، موضوع و محتوای بسیاری از آثار هنری در هنرهای مختلف، از جمله معماری این سرزمین، نقشی محوری و تعیین‌کننده داشته است. هدف پژوهش حاضر بررسی این مفهوم و جنبه‌های تعیین‌کنندۀ آن در هنر و فرهنگ دورۀ صفوی است. مسئله این است که باغ در جایگاه مفهوم فکری و معرفت‌شناختی چه نقشی در شکل‌گیری بسیاری از جریان‌ها و آثار هنری دورۀ صفوی و به‌ویژه فرش داشته است؟ این تحقیق بر اساس ماهیت و روش از نوع پژوهش‌های تاریخی ـ توصیفی ـ تحلیلی به شمار می‌آید و از روش کتابخانه‌ای برای گردآوری داده‌ها بهره برده است. همچنین برای تحلیل داده‌ها و رسیدن به پاسخ مسئله در این تحقیق از نظریۀ گفتمان میشل فوکو و نظریات لاکلا و موفه به‌عنوان چارچوب نظری استفاده شده است. نتیجۀ پژوهش نیز نشانگر آن است که با توجه به ویژگی‌های تعیین‌کنندگی، نظم‌بخشی و معنادهی، مفهوم باغ در شکل‌دادن فرمی، مفهومی، مضمونی و محتوایی، یک گفتمان معرفت‌شناختی در هنر دورۀ صفوی است؛ بنابراین، می‌توان از باغ به‌عنوان گفتمانی مسلط در هنر و فرش دورۀ صفوی یاد کرد.</p> <p style="text-align: justify;">Regardless of its architectural features, garden is one of the key concepts in Persian art history from the ancient times to the Islamic period with a significant role in different arts, especially in architecture, from conceptual, formal and also contents-based points of view.</p> <p style="text-align: justify;">The main aim of this research is a comprehensive study of garden concept and its significant role in Safavid art and culture.</p> <p style="text-align: justify;">This paper is to question the status of garden in the role of epistemology and thought concept in forming many of movements and artworks of Safavid period, esp. in the art of carpet weaving.&nbsp;&nbsp;</p> <p style="text-align: justify;">This Historic, descriptive and analytic research with its library-based data collection method practices Michael Foucault&rsquo;s discourse theory and ideas of Laclau and Mouff&eacute; to analyze the gathered information.</p> <p style="text-align: justify;">Results show that regarding its conceptual, determinant and regulative characteristics, the concept of garden is an epistemological discourse in forming the configuration, concept and context of Safavid art. Accordingly, garden is a dominant discourse in art and rugs of Safavid period.</p> باغ ایرانی, گفتمان باغ, هنر صفوی, فرش صفوی Persian garden, garden discourse, Safavid art, Safavid rug 5 21 http://goljaam.icsa.ir/browse.php?a_code=A-10-633-1&slc_lang=fa&sid=1 Alireza khajeh ahmad atari علیرضا خواجه احمد عطاری 10031947532846001525 10031947532846001525 No Isfahan University of Arts دانشگاه هنر اصفهان، دانشکده صنایع دستی mohammad taghi Ashori محمد تقی آشوری 10031947532846001526 10031947532846001526 No University of Art دانشکده هنرهای کاربردی، دانشگاه هنر Bijan Arbabi بیژن اربابی 10031947532846001527 10031947532846001527 Yes دانشگاه هنر اصفهان mehdi keshavarz afshar مهدی کشاورز افشار 10031947532846001528 10031947532846001528 No دانشگاه تربیت مدرس