نویسندگان محترم توجه کنید برای انجام هرگونه پرداخت فقط و فقط از گزینه پرداخت صورتحساب در پنل کاربری استفاده کنید

 | تاریخ ارسال: 1396/10/25 | 

آخرین مقاله های پذیرفته شده (منتشر نشده)

مطالعه‌ نمادشناختی نقش پرنده در فرش چهارمحال و بختیاری

نقش پرنده از جمله نقوش پرکاربرد در هنر این مرز و بوم و به ویژه هنر فرش بافی است که توانسته در نقاط مختلف قالی و در گونه های گوناگون و با مفاهیم متفاوتی حضور یابد که این امر نشان از اهمیت این جاندار در نزد انسان دارد. نقش پرنده از دیرباز به وفور و در اشکال گوناگون بر قالی این هنر بومی، کهن و ارجمند نقش بسته و همواره جایگاهی خاص داشته است. بسیاری از این نقوش پرندگان دارای بار نمادین و سمبلیک هستند و از جایگاهی خاصی در فرهنگ و ادبیات این مرز و بوم برخوردارند؛ این نقش دارای مفاهیم نمادینی همچون پیروزی خیر بر شر، خوش بختی و نیک روزی، بشارت بهار، درخواست باروری و باران خواهی و همچنین مفاهیم عرفانی و مذهبی است. پیوندی جدایی ناپذیر بین فرش ایران و نقش پرنده که به اشکال گوناگون در فرش حضور می یابد، وجود داشته چرا که فرش ایران تجسمی است از فردوس یا باغ بهشت و نقش پرنده نیز نمادی است از روح، پرواز و آزادی است که این امر دلیل بوجود آمدن رابطه و پیوند بین این دو است. اغلب این پرندگان با نقش طبیعی و گاهی نیز به صورت تجریدی، گاه در حال پرواز و گاه به صورت نشسته بر شاخه درختان در قالی ایران نقش شده اند. از جمله مناطقی که نقش پرنده در آن کاربرد دارد منطقه چهارمحال و بختیاری است که پرنده را به صورت طبیعی و انتزاعی نقش می کند. در این پژوهش در ابتدا علاوه بر توضیح مختصری از فرش به توضیح نقش پرنده پرداخته و یک نمادشناسی تطبیقی از نقش پرنده انجام شد. سپس پرندگان نقش شده در هنر قالیبافی منطقه چهارمحال و بختیاری را بر اساس نوع و سپس گونه در قالب جدول آورده و یک دسته بندی از موقعیت قرارگیری پرنده در فرش این منطقه و ارتباط آن با دیگر پرندگان و جانوران و در ترکیب با عناصر دیگر صورت گرفته است. در ادامه همنشینی نمادین درخت مقدس و پرنده آورده شده و این همنشینی در فرش چهارمحال و بختیاری نشان داده شد. در نهایت نمونه ی مورد مطالعه در فرش چهارمحال و بختیاری تحلیل شد.

خانم عاطفه حیدری سورشجانی،دکتر ایمان زکریایی کرمانی


مطالعه نقوش بومی پشتی های شهرستان گناباد در دوره معاصر

پشتیها، بافته‌های پرزدار کوچکی هستند که پس از بافت،  آماده‌شده (با الیافی مانند پنبه یا پرز قالی پر می‌شوند)و به‌عنوان تکیهگاه در پذیراییها مورداستفاده قرار میگیرند. به علت فقدان تحقیقات جامعی درباره آثار داری بافته‌شده در شهرستان گناباد این مقاله با شیوه پژوهشی-توصیفی باهدف رسیدن به دسته‌بندی و بازشناسی نقوش پشتی­­های گناباد و پژوهش در معنا و مفهوم آن‌ها به بررسی این آثار پرداخته و نقوش بکار رفته بر آثار این منطقه را مورد واکاوی قرار داده است. تلاش شده است پس از انجام مطالعات کتابخانهای و میدانی پاسخی برای این سؤال یافت شود که چه طبقه­بندی می‌توان برای آثار بافته‌شده در قالب نقوش محلی ارائه داد؟ نقش فرهنگ، آداب‌ورسوم و سنت‌های رایج بر روی این آثار چیست؟ یافته‌ها نشان می‌دهد علاوه بر نقوش بلوچ، عرب و ترکمن که ره‌آورد مهاجرت، تهاجم و یا کوچ بدین خطه از خراسان بوده، نقوش محلی برگرفته از آداب و باورها و اقلیم منطقه، نقش بسزایی در این بافته‌ها دارد. نقوش محلی را می‌توان در پوشش گیاهی اقلیم مانند گل‌های وحشی،  محمدی، زعفران و لاله و نیز گندم و جو جستجو نمود. از درختان به سرو، کاج و بید مجنون اشاره کرد که همگی نقوش گیاهی نمادی از استقامت، زیبایی و آرزوی برکت و روزی‌اند. نقوش جانوری در قالب بز، آهو و قوچ نشانه سرسختی و استواری و شیر نمادی از آیین مذهبی عاشوراست. در پرندگان می‌توان خروس و کبوتر را نشانه سحرخیزی و پیام‌رسان در مردم خطه کویر دانست اگرچه کبک، قرقاول، گنجشک و ... نیز مشاهده شدند. نقوش انسانی در جایگاه پیشه و کار مردم، اعتقادات و آرزوی خوشبختی برای نوعروسان بر پشتی نقش زده‌شده‌اند.

علیرضا شیخی، مهری طاهری مقدم نوقابی


بررسی گلیم (پِلاس) روستای آقداش در بستر فرهنگی منطقه

در روستایی مرزی و دورافتاده به نام آقداش از توابع شهرستان کلات نادری در استان‌ خراسان رضوی، گلیمی ذهنی بافته می‌شود که روستاییان این منطقه آن را "پِلاس" یا "پالاس ترکی" می‌نامند. بافتن این پلاس توسط زنان روستا با وجود 170 دستگاه بافت فعّال در روستایی با 167 خانوار جمعیت، نشان‌دهنده فرهنگ زنده رایج در روستا است. با توجّه به شهرت جهانی دست‌بافته‌های ایران و سبک‌های متفاوت بافت در مناطق گوناگون، شناسایی طرح‌، نقش و معرفی تکنیک بافتِ این نوع دست‌بافته‌ از ضرورت‌های تحقیق در این زمینه است. نقوش ذهنی همواره ارتباط مستقیم با فرهنگ خاستگاه داشته و از بین رفتنِ تدریجی آن‌ها از آسیب‌های امروزی تولیدِ گلیم است. به این ترتیب، گردآوری و ثبت این نقوش بسیار اهمّیّت دارد.اما نقوش پلاس های روستای آقداش کدام­اند و در فرهنگ روستا چه معنا و مفهومی دارند؟ این تحقیق، با هدفِ یافتن ارتباط مفاهیم نقوش این گلیم با فرهنگ رایج در روستای آقداش صورت پذیرفته و با توجّه به اهمیت تغییر سریع سبک زندگی و اهمّیّت بوم‌شناسی در سال‌های اخیر، مطالعات خرده‌فرهنگ‌ها و شناخت بوم‌های متفاوت در بستر فرهنگی مناطق، شناساندن گلیم آقداش از دیگر هدف‌های این پژوهش است. روش تحقیق، توصیفی ـ تحلیلی است. اطّلاعات پژوهش علاوه بر مطالعات اولیه کتابخانه‌ای از نتیجه گفت‌‌وگو با اهالی روستا و مشاهده فراهم شده است. نتایج پژوهش نشان می‌دهد که در بیشتر نقوش، از عناصر طبیعت روستا و حیوانات استفاده شده‌است که ارتباط مستقیم با زندگی مردم روستای آقداش دارد و شرایط اقلیمی و جغرافیایی منطقه و شکل­گرفتن یک خرده فرهنگ در گذشته، از عوامل محیطی استمرار بافتِ گلیم آقداش بوده‌است.
 

زهرا حسین آبادی، وحیده صائبی




   
دفعات مشاهده: 1692 بار   |   دفعات چاپ: 317 بار   |   دفعات ارسال به دیگران: 0 بار   |   0 نظر

کلیه حقوق این وب سایت متعلق به گلجام؛ نشریه علمی فرش دستباف می باشد.

بازنشر اطلاعات: استفاده از مطالب ارایه شده در این پایگاه با ذکر منبع آزاد می باشد

© 2015 All Rights Reserved | Journal Scientific Goljaam

Designed & Developed by : Yektaweb