fa بررسی نقش‌مایه‌ی دیو در قالی‌های تصویری قاجار و مقایسه با نقش‌مایه‌ی دیو در نگاره‌های شاهنامه‌ی عصر صفوی طرح و نقشه علمی - پژوهشي Research <span style="font-size:11pt"><span style="line-height:normal"><span style="direction:rtl"><span style="unicode-bidi:embed"><span calibri="" style="font-family:"><span lang="FA" style="font-size:13.0pt"><span b="" lotus="" style="font-family:">فرش دست‌باف از دیرباز تا به امروز جایگاه خود را در ردیف هنرهای ایران حفظ کرده و از ارزش بالایی برخوردار است. هنرمندان ایرانی نقش مهمی در حفظ این هنر ایفا کرده‌اند و با ایجاد خلاقیت در طرح و نقش باعث شده‌اند تا علاوه ‌بر جنبه‌ی زیبایی، مفاهیم متعددی نیز به خود بگیرند که می‌تواند نشأت گرفته از باورها، عقاید و اسطوره‌ها باشد. یکی از <span style="background:yellow">طرح‌های</span> مهم که از دوره‌ی قاجاریه متداول شد، طرح‌های تصویری است که نمونه‌های بی‌نظیر آن را می‌توان در فرش‌های هوشنگ شاه و حضرت سلیمان مشاهده کرد. در این پژوهش که به صورت توصیفی- تحلیلی و با بهره‌گیری از منابع کتابخانه‌ای و سایت‌های معتبر صورت گرفته، <span style="background:yellow">4 نمونه از شاهنامه‌ی صفوی</span> و ۱۲ نمونه تخته فرش انتخاب شده تا با تحلیل فرش‌های هوشنگ شاه و حضرت سلیمان به دو پرسش پاسخ دهد که: 1- نقش دیو از منظر طراحی و رنگ‌بندی در فرش‌های دوره‌ی قاجار چگونه است؟ 2- <span style="background:lightgrey">چه شباهت‌ها و تفاوت‌هایی میان دیوان در فرش و نگارگری عصر صفوی وجود دارد؟</span> <span style="background:yellow">در بحث طراحی دیو‌ها در فرش‌های تصویری دوره‌ی قاجار به صورت نیمه برهنه، خال‌دار و با جثه‌ی کوچک یا بزرگ به تصویر در‌آمده‌اند و اغلب به رنگ سفید هستند. با بررسی و مقایسه‌ی دیوان در فرش‌های تصویری با نگاره‌های شاهنامه مشخص شد که از لحاظ پوشش دارای دامنی بوده (بر خلاف نگاره‌های شاهنامه که هم دیو برهنه و هم نیمه برهنه وجود دارد) و اغلب به صورت زاویه‌دار و هندسی ترسیم شده‌اند و به ندرت زیور‌آلات دیده می‌شود. از لحاظ رنگ‌بندی نیز بیشترین رنگی که هم در فرش و هم در شاهنامه می‌توان مشاهده کرد، رنگ سفید است؛ گرچه تنوع در هر دو گونه (فرش و شاهنامه) دیده می‌شود.</span></span></span></span></span></span></span></span><br> &nbsp; <span style="font-size:11pt"><span style="line-height:normal"><span calibri="" style="font-family:"><span style="font-size:12.0pt"><span style="background:lime"><span new="" roman="" style="font-family:" times="">Handwoven carpets have maintained their position among the arts of Iran from ancient times to the present day and possess considerable value. Iranian artists have played a significant role in preserving this art and, through creativity in design and motifs, have enabled carpets to embody numerous concepts in addition to their aesthetic aspect, concepts that may originate from beliefs, convictions, and myths. One of the important designs that became widespread during the Qajar period was pictorial designs, outstanding examples of which can be observed in the Hushang Shah and Prophet Solomon carpets. This research was conducted using a descriptive&ndash;analytical approach and by utilizing library sources and reliable websites. Four examples from Safavid Shahnameh manuscripts and twelve carpet panels were selected in order to analyze the Hushang Shah and Prophet Solomon carpets and answer two questions: (1) How is the depiction of demons, from the perspective of design and color composition, represented in Qajar-period carpets? (2) What similarities and differences exist between demons in carpets and those in Safavid-era manuscript paintings? Regarding the design of demons in Qajar pictorial carpets, they are depicted as semi-nude, spotted, unspotted, and with either small or large bodies, and are predominantly white in color. Through the examination and comparison of demons in pictorial carpets with Shahnameh illustrations, it was determined that, in terms of clothing, they wear skirts (in contrast to Shahnameh illustrations, in which both nude and semi-nude demons are present), and they are generally rendered in a more angular and geometric manner, while ornaments are rarely observed. In terms of color composition, the most common color found in both carpets and Shahnameh illustrations is white, although diversity of colors can be observed in both categories (carpets and Shahnameh manuscripts).</span></span></span></span></span></span><br> &nbsp; ,دیو,شاهنامه,فرش‌های تصویری,قاجار,نگارگری ,Demon,Shahnameh,Pictorial Carpets,Qajar Period,Miniature Painting 153 169 http://goljaam.icsa.ir/browse.php?a_code=A-10-1-106&slc_lang=fa&sid=1 Expert Goljaam الهه حقگو goljaam@icsa.ir 10031947532846003622 10031947532846003622 Yes - - وحیده حسامی 10031947532846003623 10031947532846003623 No