نویسندگان محترم توجه کنید برای انجام هرگونه پرداخت فقط و فقط از گزینه پرداخت صورتحساب در پنل کاربری استفاده کنید

دوره 11، شماره 28 - ( پاییز و زمستان 1394 )                   دوره 11سال 1394شماره 28 صفحات 59-72 | برگشت به فهرست نسخه ها

XML English Abstract Print


دکتری هنرهای تزئینی، کاربردی و دکورراتیو دانشگاه شاهد
چکیده:   (2507 مشاهده)

نقش بته‌جقه نقش‌مایه‌ای است که در هنر فرش ایران دورۀ اسلامی به کار گرفته شده است. سابقۀ استفاده از این نقش در هنر ایران همواره مورد بحث بوده است. گروهی این نقش را نقش‌مایه‌ای ایرانی می‌دانند که از تزیینات پیش از اسلام متولد شده است، مانند درخت سرو یا نقش بال حیوانات دورۀ ساسانی. در مقابل، گروه دیگر آن را نقش‌مایه‌ای می‌دانند که به‌واسطۀ شال‌های کشمیری هند به هنر ایران وارد شده است. نقش بته‌جقه از نقوش بسیار موردتوجه در میان بافندگان محسوب می‌شود. در اغلب شهرهای ایران نقش بته‌جقه، فرش‌ها و گلیم‌ها را تزیین نموده است. این نقش بیش از هر منطقه‌ای در دست‌باف‌های عشایری فارس، مانند فرش‌های بولوردی و قشقایی به کار رفته است. اما در نقاط دیگر مانند بیجار و همدان و در میان عشایر ترکمن و کردهای مناطق غربی ایران نیز رواج و مقبولیت دارد. در رابطه با نقش بته‌جقه بیش از هفتاد دستۀ طبقه‌بندی‌شده گزارش شده است؛ در‌حالی‌که تنها از نزدیک به بیست گروه با نام‌گذاری دقیق در منابع گوناگون نام برده شده است. با توجه به گستردگی و تنوع انواع مختلف در هر گروه، گستردگی انواع نقش‌مایۀ بته‌جقه بالغ بر ده‌ها نمونۀ متنوع می‌شود. کاربرد نقش‌مایۀ بته‌جقه نه‌تنها به‌عنوان نقش تزیینی، بلکه به‌عنوان پایه‌ای در شکل‌گیری برخی نقشه‌ها نیز بوده است.

واژه‌های کلیدی: بته‌جقه، فرش، سرو، ساده، ترکیبی
متن کامل [PDF 2614 kb]   (958 دریافت)    
نوع مطالعه: علمی - پژوهشي | موضوع مقاله: طرح و نقشه
دریافت: ۱۳۹۴/۳/۲ | پذیرش: ۱۳۹۴/۱۱/۲۸ | انتشار: ۱۳۹۵/۷/۳